اختلال شخصیت دوری گزین با احساس بازداری اجتماعی افراطی ، بی کفایتی وحساسیت نسبت به انتقادو طرد شدن مشخص شده است .این اختلال باعث بروز مشکلات قابل توجهی می شود که توانایی تعامل با دیگران و روابط اساسی زندگی روزمره را تحت تاثیر قرار می دهد. حدود 1% از افراد عادی به این اختلال مبتلا هستند.


 

شخصیت اجتنابی

 

اختلال شخصیت دوری گزین با احساس بازداری اجتماعی افراطی ، بی کفایتی وحساسیت نسبت به انتقادو طرد شدن مشخص شده است .این اختلال باعث بروز مشکلات قابل توجهی می شود که توانایی تعامل با دیگران و روابط اساسی زندگی روزمره را تحت تاثیر قرار می دهد. حدود 1% از افراد عادی به این اختلال مبتلا هستند.

نشانه های اختلال شخصیت اجتنابی

نشانه های این اختلال شامل رفتارهای متفاوتی می شود که در زیر به آنها اشاره می کنیم:

ü      اجتناب از کار، گریز از اجتماع یا اجتناب از فعالیت های مدرسه بخاطر ترس از انتقاد و طرد شدن. ممکن است  فکر کنید که بارها و بارها در موقعیت های اجتماعی مورد پذیرش نبوده و خوش آیند نیستید حتی وقتی که این گونه هم نبوده است. این به این دلیل است که این افراد سطح تحمل کمی برای انتقاد پذیری دارند  و اغلب خودشان را زیاد مورد پسند دیگران نمی دانند.

ü      اعتماد به نفس پائین

ü      منزوی ساختن خود

 

چنین شخصی در اجتماع ممکن است از صحبت کردن در جمع به خاطر تپق زدن ،خجالت ،لکنت زبان یا دست پاچه شدن بترسد.ممکن است ساعتها درباره نشانه های طردشدن یا مورد قبول واقع شدن از جانب اطرافیان مطالعه کنید.شخصی که دچار چنین اختلالی شده است از ناخوش آیند بودن در جمع آگاه است و اغلب احساس نالایق بودن می کند. با وجود این خود آگاهی و توضیح درباره شرم و احساس ناآرامی شما توسط دیگران ممکن است هنوز احساس طرد شدن و انتقاد ادامه داشته باشد.این حتی در حالت خوش خلقی و وضعیت خوب شما نیز درباره گریز از اجتماع صدق می کند.

برخورد جامعه با اختلال شخصیت اجتنابی

اختلال شخصیت دوری گزین باعث ترس از عدم پذیرشی می شود که درارتباط برقرار کردن با سایرین مشکل ساز خواهد بود. شما ممکن است که در دوست یابی مرددشوید مگر این که از دیگران متفاوت باشید و فکر کنید که دیگران شما را دوست دارند. وقتی شما ارتباط برقرار می کنید ممکن است اطلاعات شخصی خود را رو کنیدو یا درباره احساساتتان صحبت کنید. و این ممکن است مانع برقراریارتباط نزدیک یا دوستی صمیمی شود.

براساس راهنمای تشخیصی وآماری بیماری های روانی انجمن روان پزشکی آمریکاDSMIV) ) فرد مبتلا به این اختلال باید حداقل چهار نشانه زیرراداشته باش:

v     اجتناب از فعالیت های حرفه ای که شامل تعاملات بین فردی خاص می شود چون از عدم رضایت ، طرد شدن و مورد انتقاد واقع شدنمی ترسند.

v     در برقراری ارتباط با افراد بی میل هستند مگر با افراد خاص .

v     در برقرای ارتباط صمیمی محدودیت قائل می شوند چون از شرمندگی و مورد تمسخر واقع شدن درهراس هستند.

v     هراس از طرد شدن و انتقاد در موقعیت های اجتماعی

v     از بودن در جمع های تازه ممانعت به عمل می آورند چون از نالایقی و بیکفایتی خود در وحشت هستند.

v     خودرا از نظر دیگران فردی نالایق ، نچسب و غیر منطقی می دانند.

v      از ریسک پذیری فردی و دخالت در هر فعالیت تازه ای به خاطر آشفته شدن به صورت غیر عادی پرهیز می کنند.

 

رفتار اجتنابی ممکن است در هم بچه ها و هم در جوانی دیده شود ولی  تشخیص اختلال شخصیت نمی تواند در کودکی به وجود آیدبه خاطراین که  خجالت ،ترس از عجایب ، مداخلات و زشتی های جامعه یا حساس بودن نسبت به انتقاد اغلب بخشی از دوران کودکی وجوانی است . یک متخصص سلامت روان می تواند نشانه های شما را تشخیص داده و با تشخیص درست می تواند روش های درمانی مناسبی را نیز پیشنهاد دهد.

 

درمان های اختلال شخصیت دوری گزین

مانند سایر اختلالات شخصیت یک متخصص سلامت روان برنامه درمانی مناسبی را برای شما در نظر خواهد گرفت.درمان های این اختلال متفاوت هستند اما بیشتر شامل صحبت درمانی می باشند.اگر شرایطی مانند اضطراب و افسردگی تشخیص داده شده است ممکن است از دارودرمانی مناسب استفاده شود.

اختلال شخصیت دوری گزین وحالات و موارد دیگر

سایر بیماری های روحی می توانند با این اختلال به وجود آیند.در این گونه موارد درمانهای مناسب هر مشخصه به کار گرفته می شود.

بعضی از مواردی که اغلب با این اختلال ایجاد می شوند شامل موارد زیر هستند:

فوبی اجتماعی که در آن  فرد به شدت احساس نگرانی و خود هشیاری در موقعیت های اجتماعی می کند.

اختلال شخصیت وابسته  که در این مورد افراد به صورت افراطی در تصمیم گیری به دیگران وابسته هستند.

اختلال شخصیت مرزی که در این اختلال فرد در زمینه های بسیاری مانند روابط اجتماعی ،رفتار ، وضعیت روحی و  خود تصوری  دچار مشکل هستند.

 

بسیاری از نشانه های این اختلال با سایر اختلالات  به ویژه اختلال خاص هراس اجتماعی مشترک هستند.به همین دلیل اختلالات می توانند سردرگم کننده باشند. ممکن است تشخیص صحیح و انتخاب راه درمان مناسب آن برای متخصص به زمان زیادی نیاز داشته باشد.

 

تهیه و تنظیم :  سیده مژگان صالحی (روانشناس و مشاور)

دپارتمان تحقیقات مرکز نوروفیدبک و بیوفیدبک آلومینا